快来学数论!本文介绍欧拉函数的定义性质及拓展。
定义
1 到 N N N 中与 N N N 互质的数的个数被称为欧拉函数,记为 φ ( N ) \varphi(N) φ ( N ) 。
函数式
φ ( n ) = n × ∏ _ i = 1 m ( 1 − 1 p _ i ) \varphi \left ( n \right ) = n \times \prod\_{i=1}^{m} \left ( 1-\frac{1}{p\_{i}} \right ) φ ( n ) = n × ∏ _ i = 1 m ( 1 − p _ i 1 )
性质
性质一
显然,如果 N N N 为 质数,则 φ ( N ) = N − 1 \varphi(N)=N-1 φ ( N ) = N − 1
性质二
欧拉函数为 积性函数: 若 gcd ( a , b ) = 1 \gcd(a , b ) = 1 g cd( a , b ) = 1 ,则 φ ( a b ) = φ ( a ) φ ( b ) \varphi(ab)=\varphi(a)\varphi(b) φ ( a b ) = φ ( a ) φ ( b ) 。
积性函数 指对于所有互质的整数 a a a 和 b b b 有性质 f ( a b ) = f ( a ) f ( b ) f( ab ) = f( a ) f( b ) f ( a b ) = f ( a ) f ( b ) 的数论函数。
性质三
若 n = p k n=p^{k} n = p k ,p p p 为 质数,则 φ ( n ) = n ( 1 − 1 p ) = ( p − 1 ) p k − 1 \varphi(n)= n\left (1 - \frac{1}{p} \right )= \left ( p - 1 \right )p^{k-1} φ ( n ) = n ( 1 − p 1 ) = ( p − 1 ) p k − 1 。
证明
n n n 个数中只有 p p p 的倍数不与 n n n 互质,而 p p p 的倍数 x x x 则有 n p = p k − 1 \dfrac{n}{p}=p^{k-1} p n = p k − 1 个,
因此 φ ( n ) = n − n p = n ( 1 − 1 p ) = p k − p k − 1 = ( p − 1 ) p k − 1 \varphi(n)=n-\dfrac{n}{p}=n(1-\dfrac{1}{p})=p^{k}-p^{k-1}=(p-1)p^{k-1} φ ( n ) = n − p n = n ( 1 − p 1 ) = p k − p k − 1 = ( p − 1 ) p k − 1 。
性质四
若 N = p _ 1 c _ 1 p _ 2 c _ 2 . . . p _ m c _ m N=p\_{1}^{c\_{1}}p\_{2}^{c\_{2}}...p\_{m}^{c\_{m}} N = p _ 1 c _ 1 p _ 2 c _ 2 . . . p _ m c _ m ,则:
φ ( N ) = N × p _ 1 − 1 p _ 1 × p _ 2 − 1 p _ 2 × . . . × p _ m − 1 p _ m \varphi(N)=N \times \dfrac{p\_{1}-1}{p\_{1}} \times \dfrac{p\_{2}-1}{p\_{2}} \times ... \times \dfrac{p\_{m}-1}{p\_{m}} φ ( N ) = N × p _ 1 p _ 1 − 1 × p _ 2 p _ 2 − 1 × . . . × p _ m p _ m − 1
φ ( N ) = N × ( 1 − 1 p _ 1 ) × ( 1 − 1 p _ 2 ) × . . . × ( 1 − 1 p _ m ) \varphi(N)=N \times \left ( 1-\dfrac{1}{p\_{1}} \right ) \times \left ( 1-\dfrac{1}{p\_{2}} \right ) \times ... \times \left ( 1-\dfrac{1}{p\_{m}} \right ) φ ( N ) = N × ( 1 − p _ 1 1 ) × ( 1 − p _ 2 1 ) × . . . × ( 1 − p _ m 1 )
即:
${\small \varphi \left ( n \right ) = n \times \prod_{i=1}^{m} \left ( 1-\frac{1}{p_{i}} \right )} $
性质五
∀ n > 1 \forall n > 1 ∀ n > 1 ,1 到 n n n 中与 n n n 互质的数的和为 n × φ ( n ) 2 n \times \dfrac{\varphi(n)}{2} n × 2 φ ( n ) 。
证明
因为 gcd ( n , x ) = gcd ( n , n − x ) \gcd( n , x ) = \gcd( n , n-x ) g cd( n , x ) = g cd( n , n − x ) ,所以与 n n n 不互质的数 x x x ,n − x n - x n − x 成对出现,平均值为 n 2 \dfrac{n}{2} 2 n 。
因此,与 n n n 互质的数的平均数也是 n 2 \dfrac{n}{2} 2 n ,进而可得 1 到 n n n 中所有与 n n n 互质的数的和为 n 2 φ ( n ) \dfrac{n}{2} \varphi(n) 2 n φ ( n ) ,化简得 n × φ ( n ) 2 \dfrac{n\times \varphi(n)}{2} 2 n × φ ( n ) 。
性质六
如果 a m o d p = 0 a \mod p = 0 a m o d p = 0 ,其中 p p p 为质数,则 φ ( a × p ) = p × φ ( a ) \varphi(a \times p)=p \times \varphi(a) φ ( a × p ) = p × φ ( a )
证明
因为 a m o d p = 0 a \mod p = 0 a m o d p = 0 ,所以 a × p a \times p a × p 与 a a a 包含相同的质因子,只是其中有一个质因子 p p p 的指数不同。
直接把 φ ( a × p ) \varphi(a \times p) φ ( a × p ) 和 φ ( a ) \varphi(a) φ ( a ) 按照函数式写出来,前者除去后者,商为 p p p ,即 φ ( a × p ) φ ( a ) = p \dfrac{\varphi(a \times p)}{\varphi(a)}=p φ ( a ) φ ( a × p ) = p
所以 φ ( a × p ) = p × φ ( a ) \varphi(a \times p)=p \times \varphi(a) φ ( a × p ) = p × φ ( a )
性质七
如果 a m o d p ≠ 0 a \mod p \ne 0 a m o d p = 0 , 其中 p p p 为质数,则 φ ( a p ) = ( p − 1 ) φ ( a ) \varphi(ap)=(p-1)\varphi(a) φ ( a p ) = ( p − 1 ) φ ( a )
证明
欧拉函数为积性函数。
所以 φ ( a p ) = φ ( a ) φ ( p ) \varphi(ap)=\varphi(a)\varphi(p) φ ( a p ) = φ ( a ) φ ( p ) ,
又因为 p p p 是质数,由 性质一 可得 φ ( p ) = p − 1 \varphi(p)=p-1 φ ( p ) = p − 1
所以 φ ( a p ) = ( p − 1 ) φ ( a ) \varphi(ap)=(p-1)\varphi(a) φ ( a p ) = ( p − 1 ) φ ( a )
欧拉定理
若正整数 a a a ,n n n 互质,则 a φ ( n ) ≡ 1 ( m o d n ) a^{\varphi(n)} \equiv 1\pmod{n} a φ ( n ) ≡ 1 ( m o d n ) ,其中 φ ( n ) \varphi(n) φ ( n ) 为欧拉函数。
证明
设 1 到 n n n 中所有与 n n n 互质的数为 a _ 1 , a _ 2 , . . . , a _ φ ( n ) a\_{1},a\_{2},...,a\_{\varphi(n)} a _ 1 , a _ 2 , . . . , a _ φ ( n )
因为 a a a 与 n n n 互质,a _ 1 a\_{1} a _ 1 与 n n n 互质 (a ≡ 1 ( m o d n ) a \equiv 1\pmod{n} a ≡ 1 ( m o d n ) 并且 a _ 1 ≡ 1 ( m o d n ) a\_{1} \equiv 1\pmod{n} a _ 1 ≡ 1 ( m o d n )
所以 a a _ 1 aa\_{1} a a _ 1 与 n 互质 (a a _ 1 ≡ 1 ( m o d n ) aa\_{1} \equiv 1\pmod{n} a a _ 1 ≡ 1 ( m o d n )
同理 a a _ 1 , a a _ 2 , . . . , a a _ φ ( n ) aa\_{1},aa\_{2},...,aa\_{\varphi(n)} a a _ 1 , a a _ 2 , . . . , a a _ φ ( n ) 都与 n n n 互质
所以 a a _ 1 × a a _ 2 × . . . × a a _ φ ( n ) = a φ ( n ) × ( a _ 1 a _ 2... a _ φ ( n ) ) aa\_{1} \times aa\_{2} \times ... \times aa\_{\varphi(n)}=a^{\varphi(n)} \times \left ( a\_{1}a\_{2}...a\_{\varphi(n)}\right ) a a _ 1 × a a _ 2 × . . . × a a _ φ ( n ) = a φ ( n ) × ( a _ 1 a _ 2 . . . a _ φ ( n ) ) 与 n n n 互质
又因为 a φ ( n ) × ( a _ 1 a _ 2... a _ φ ( n ) ) ≡ a _ 1 a _ 2... a _ φ ( n ) ( m o d n ) a^{\varphi(n)} \times \left ( a\_{1}a\_{2}...a\_{\varphi(n)}\right ) \equiv a\_{1}a\_{2}...a\_{\varphi(n)} \pmod{n} a φ ( n ) × ( a _ 1 a _ 2 . . . a _ φ ( n ) ) ≡ a _ 1 a _ 2 . . . a _ φ ( n ) ( m o d n )
所以 a φ ( n ) ≡ 1 ( m o d n ) a^{\varphi(n)} \equiv 1\pmod{n} a φ ( n ) ≡ 1 ( m o d n )
费马小定理
为欧拉定理的一种情况。
若 p p p 为质数,则对于任意整数 a a a ,有 a p ≡ a ( m o d p ) a^{p} \equiv a \pmod{p} a p ≡ a ( m o d p ) ,即 a p − 1 ≡ 1 ( m o d p ) a^{p-1} \equiv 1 \pmod{p} a p − 1 ≡ 1 ( m o d p )
证明
是欧拉函数的一种情况
将 φ ( p ) = p − 1 \varphi(p)=p-1 φ ( p ) = p − 1 带入即可
欧拉函数求法
求单个数的欧拉函数
只要在 分解质因数 时顺便将欧拉函数求出来就好了。
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 int phi (int n) { int ans = n; for (int i = 2 ; i <= sqrt (n); i++) { if (n % i == 0 ) { ans = ans / i * (i - 1 ); while (n % i == 0 )n /= i; } } if (n > 1 )ans = ans / n * (n - 1 ); return ans; }
线性求多个数的欧拉函数
在 线性筛 实现的时候顺便求欧拉函数。
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 void euler (int x) { for (int i = 2 ; i <= x; i ++) { if (!st[i]) { primes[cn++] = i; phi[i] = i - 1 ; } for (int j = 0 ; primes[j] <= x / i; j ++) { st[ primes[j] * i ] = 1 ; phi[ primes[j] * i ] = phi[i] * (i % primes[j] ? primes[j] - 1 : primes[j]); if ( i % primes[j] == 0 ) break ; } } }
OK,笔记完。
本蒟蒻刚学 OI ,如有错误请 D 我!!